.logo

stem cell

by Aishath Rafa Faseeh -

ސްޓެމް ސެލްސް



(ފޮޓޯ: އެމްބްރިޔޮލޮޖިސްޓް http://www.embryologistmedia.com/articles/reproductive-genetic/non-invasive-pgt/)


ސައިންސްގެ ހޯދުންތަކުގެ އަލީގައި އިންސާނުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ވަނީ ގިނަގުނަ ކުރިއެރުން ތަކެއް ލިބިފައެވެ. މިހޯދުންތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަ ކޯށްލެވޭ އެއް ހޯދުމަކީ ސްޓެމްސެލްސް އާއި ބެހޭގޮތުން ހޯދިފައިވާ ހައިރާން ކުރުވަނިވި ހޯދުންތަކެވެ. ސްޓެމްސެލްގެ އެހީގައި އެކިއެކި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށް ކޮށްފައިވާ ދިރާސާތަކެވެ. ސްޓެމްސެލްއަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސެލްތަކުގެ ތެރެއިން ވަކި މަސައްކަތަކަށް ޚާއްސަ ކުރެވިފައިވާ ސެލްތަކެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިސެލްތަކަކީ އޭގެ ޒާތުގައި އެހެން ސެލްތަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ސެލްތަކެކެވެ. ސްޓެމްސެލްގެ 3 ވައްތަރެއްވެއެވެ. އެއީ އެޑަލްޓް ސްޓެމްސެލްސް، އެމްބްރިޔޯނިކް ސްޓެމްސެލްސް އަދި އިންޑިއުސްޑު ޕުލޫރޮޕޮޓެންޓް ސްޓެމްސެލްއެވެ.  އެޑަލްޓް ސްޓެމްސެލްސް އަކީ އެމްބްރިޔޯނިކް ސްޓެމްސެލް އާއި ހިލާފަށް ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރަކަށް  'ސްޕެޝަލައިޒްޑް' ވެފައިވާ ސެލްތަކެކެވެ. މިސާލަކަށް ފުރަމޭ ގެ ތެރެއިން ފެންނަ (އެޑަލްޓް) ސްޓެމްސެލްސް އަކަށް ލިވާސެލް ނޫން އިތުރު ސެލް އަކަށް ބަދަލުވުމުގެ ޤާބިލުކަމެށް ލިބިފައެއް ނުވެއެވެ. އިންޑިއުސްޑު "ޕުލޫރޮޕޮޓެންޓް ސްޓެމްސެލް" އަކީ ލެބޯޓަރީގައި އުފައްދާ ސްޓެމްސެލްއެވެ. މިފަދަ ސްޓެމްސެލްތައް އުފަދަނީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ޖީންސްތަކުގެ އެތުރުން ބަދަލުކޮށްގެނެވެ.


 

( ފޮޓޯ: އައިރިޝް ޓައިމްސް)

  

ސްޓެމްސެލްއާއި ގުޅުން ހުރި ތަޙުލީލުތައްކުރުމަށް ސައިންސްވެރިން ޝައުގުވެރިވާ ގިނަ ސަބަބުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެގޮތުން ޑޮކްޓަރުންނާއި ދިރާސާ ކުރާމީހުން ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ސްޓެމް ސެލްގެ ތަޙުލީލުތަކުން ބަލިތައް ޖެހެން ދިމާވާ ސަބަބުތައް ހޯދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސްޓެމްސެލްގެ އެހީގައި، ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ހަލާކުވެ ނެތިގެންދާ ސެލްތަކުގެ ބަދަލުގައި އާސެލްތައް އުފެއްދި ދާނެކަމުގެ އުއްމީދެއް ޑޮކްޓަރުންނަށް އެބަ އޮތެވެ. އަދި ރައްކާތެރިކަމާ އެކު އާބޭސްތައް ތަޙުލީލުކުރުމަށްވެސް މަގުފަހިވެގެން ދެއެވެ.

1956 ވަނަ އަހަރު ލޫކީމިއާ ބަލިމީހެއް ބޯން މެރޯ ޓްރާންސްޕްލާޓް ގެ އެހީގައި ވަނީ ސަލާމަތް ކޮށްފައެވެ. އަދި ނަވާރަސްތޭކައި ގެ އަހަރު ތަކުތެރޭގައި އިންސާނުންގެ އެމްބްރިޔޯ ބޭނުންކޮށްގެން ސްޓެމްސެލް އުފެއްދުމާއި ސްޓެމް ސެލްތައް އެހެނިހެން ސެލްތަކަށް ބަދަލު ވުމުގެ ޤާބިލުކަންވެސް ލިބިގެން ވާކަން އެނގިގެންގެންދިޔައެވެ. ދެ ސައިންސްވެރިންކަމަށްވާ  އާރނެސްޓް މެކްލޫޗް އާއި ޖޭމްސް ޓިލް "ނޮކްއައުޓް މައުސް" ގެ ނަމުގައި ސްޓެމް ސެލްސް އާއި ގުޅުން ހުރި އެންމެ ފުރަތަމަ ދިރާސާއެއް ކޮއްފަވަނީ 1989 ވަނަ އަހަރު ޔުނިވާރސިޓީ އޮފް އުތާ ގެ މާރިއޯ ކެޕަޗީ އާއި ޔުނިވާރސިޓީ އޮފް ނޯތް ކެރޮލީނާ ގެ އޮލިވާ ސްމިތްސް އަދި ކާރޑިފް ޔުނިވާރސިޓީ ގެ މާރޓިން  އިވަންސްއެވެ. މިތަހުލީލުގައި "ނޮކްއައުޓް މައުސް" ގެ ނަމުގައި، ބައެއް ޖީންސް މަދުކޮށް މީދާތަކެއްވަނީ އުފައްދާފައެވެ. މި މީދާތައް ބޭނުންކޮށްގެން ތަފާތު ޖީންސްތަކުގެ ބޭނުންތައް ވަނީ ދިރާސާކޮށްފައެވެ.

ދެހާހުގެ އަހަރު ތަކުގެ ތެރޭ ހިތާ ގުޅޭ ހޯދުންތަކެށް ވަނީ ހޯދާފައެވެ. އެގޮތުން ބީޓިން ހާރޓް ސެލްސް އާއި  ހާރޓް މަސަލް ސެލްސް ވަނީ އުފައްދާފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހިތަށް ދިމާވާ ބަލިތަށް ދިރާސާ ކުރުމަށާއި ދެނެގަތުމަށް ފަސޭހަވެގެން ދާނެ ކަމަށް ސައިނސްވެރިން ބުނެއެވެ. އަދި 2003 ވަނަ އަހަރު ޕްރޮފެސާރް އެންޓޯނިއޯ ބެލްޓްރަނިން، ވަނީ މަދުން ނަމަވެސް ހިތުގެ ތެރޭގައި ސްޓެމް ސެލް ހުންނަކަން ހޯދާފައެވެ. އަދި ހިތަށް ކަމެށް ވެއްޖެ ހާލަތެއްގައި މި ސްޓެމް ސެލްތައް ހާރޓް މަސަލް ސެލް އަށް ބަދަލު ކޮށްގެން ހިތުގެ ބަލިތަކުން ސަލާމަށްވެވޭނެ ކަމަށް ސައިންވެރިން ބުނެއެވެ.

ސްޓެމް ސެލް ތެރަޕީގެ އެހީގައި، ވާގިނެތުމުގެ މައްސަލައަށްވެސް ޙައްލެ ހޯދިދާނެކަމުގެ އުމީއްދެއް ލިބިފައިވެއެވެ. އެގޮތުން 2016 ވަނަ އަހަރު ކާރު އެކްސިޑެންޓެއްގެ ސަބަބުން ކަނދުރާއިން ތިރި އެއްވެސް ވަރަކަށް ޙަރަކާތް ނުކުރެވި، ވާގިނެތިފައިވާ މީހަކަށް، އެމެރިކާގެ ޑޮކްޓަރުންގެ ޓީމަކުންވަނީ ފަރުވާކޮށްފައެވެ. ކާރު އެކްސިޑެންޓްގައި ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން މިމީހާގެ މައިބަދައަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއްވެ، ކަނދުރާއިން ތިރީގެ ޙަރަކާތް އެއްކޮށް ހުއްޓިފައިވެއެވެ. ސްޓެމް ސެލް ތެރަޕީގެ އެހީގައި މިފަދަ މައްސަލަތަކަށް ޙައްލެއް ލިބިދާނެ ކަމުގެ އުއްމީދެއް އޮތުމުން މިޑޮކްޓަރުންގެ ޓީމުން މިތެރަޕީގެ އެހީގައި ސްޓެމް ސެލްތަކެއް ބަލިމީހާގެ މައިބަދައިގެ ތެރެއަށް އިންޖެކްޓްކުރިއެވެ. އަދި އޭގެ ދެ ހަފްތާފަހުން އަތުގެ ކުދިކުދި ހަރަކާތްތަކެއް ކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. ތިން މަސްފަހުން އަމިއްލައަށް ކައި، އަމިއްލަ ނަން ލިޔެ، އަދި ފޯނުން ބޭނުންކުރުން ފަދަ ޙަރަކާތްތައް ކުރެވެން ފެށިއެވެ. އަދި އަތުގައި ހިފާލުމުން ނުވަތަ ވިކާލުމުން އެކަން އިހްސާސްވެސް ކުރެވެން ފެށިއެވެ.

ސްޓެމް ސެލް ބޭނުން ކޮށްގެން ލޮލުގެ ފެނުން ކުޑަވެފައި ވާ މީހުންގެ ފެނުމަށް ބޮޑެތި ކުރިއެރުން ލިބިފަވާކަމަށް އެއްބަޔަކު ބުނާއިރު އަނެއްބަޔަކު ބުނަނީ އެމީހުންގެ ފެނުން އިތުރަށް ގޯސް ވީކަމަށެވެ. ހަމައެހެންމެ ސްޓެމް ސެލް  ބޭނުން ކޮށްގެން އެޗުއައިވީ އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް މަސައްކަށް ކުރި ޑރ.ރޭއި މާރޓިން ބުނާ ގޮތުގައި އެދެވޭ ފަރުވާ އަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އަދި ބިރުވެރި ފަރުވާއެކެވެ. އަދި  ބޭސް ކައިގެން އެޗުއައިވީ ހިފަހަށްޓާ ލެވޭ އެއްވެސް ބަޔަކަށް މި ފަރުވާ އޭނާ ރިކޮމެންޑް ނުކުރާނެ ކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.

ކުރިއަރަމުން އަންނަ ދުނިޔޭގައި ސްޓެމް ސެލް ތެރަޕީގެ އެހީގައި ހޯދޭ ހޯދުން ތަކަކީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ދުނިޔެއަށް ލިބިގެންދާ ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެވެ. އަދި މިފަދަ ކުރިއެރުން ތަކަކީ، ދިގުމުއްދަތަކަށް ނުކުޅެދުންތެރިކަން ތަޙައްމަލުކުރަން ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ލިބިގެންދާނެ އުމިއްދެކެވެ. އަދި ފަރުވާ ނުލިބިދާނެ ކަމުގެ ބިރުހީވެފައިވާ މީހުންނަށް މިއީ އުފާވެރި ޚަބަރުތަކެކެވެ.


 

 

Works Cited

Publish: https://aonews.mv/47664

www.keckmedicine.org/experimental-stem-cell-therapy-helps-paralyzed-man-regain-use-of-arms-and-hands/. (2017). Retrieved October 2019, from https://www.keckmedicine.org: https://www.keckmedicine.org/experimental-stem-cell-therapy-helps-paralyzed-man-regain-use-of-arms-and-hands/


Brazier, Y. (2018, October 15). www.medicalnewstoday.com/articles/323343.php. Retrieved October 2019, from www.medicalnewstoday.com: https://www.medicalnewstoday.com/articles/323343.php


Knoepfler, P. (2012, April 11). www.ipscell.com/2012/04/who-really-discovered-stem-cells-the-history-you-need-to-know/. Retrieved October 2019, from www.ipscell.com: https://ipscell.com/2012/04/who-really-discovered-stem-cells-the-history-you-need-to-know/


Knoepfler, P. (2012, April 11). www.ipscell.com/2012/04/who-really-discovered-stem-cells-the-history-you-need-to-know/. Retrieved October 2019, from www.ipscell.com: https://ipscell.com/2012/04/who-really-discovered-stem-cells-the-history-you-need-to-know/


Staff, M. C. (n.d.). www.mayoclinic.org/tests-procedures/bone-marrow-transplant/in-depth/stem-cells/art-20048117. Retrieved October 2019, from www.mayoclinic.org: https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/bone-marrow-transplant/in-depth/stem-cells/art-20048117


Team, S. C. (2017, February 07). www.spinalcord.com/blog/first-paralyzed-man-treated-with-stem-cells-has-regained-movement. Retrieved October 2019, from www.spinalcord.com: https://www.spinalcord.com/blog/first-paralyzed-man-treated-with-stem-cells-has-regained-movement


Warren, M. (2019, March 05). www.nature.com/articles/d41586-019-00798-3. Retrieved October 2019, from www.nature.com: https://www.nature.com/articles/d41586-019-00798-3

www.sciencelearn.org.nz/resources/1967-stem-cell-research-timeline. (n.d.). Retrieved October 2019, from www.sciencelearn.org.nz: https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1967-stem-cell-research-timeline

 

      

2336 words

އާއްމު ގޭގޭގައި ބޭނުންކުރާ "ޑައިފެންބެކިއާ" ގަހަކީ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއްތަ؟

by Fathimath Zanan Neezadh -

އާއްމު ގޭގޭގައި ބޭނުންކުރާ "ޑައިފެންބެކިއާ" ގަހަކީ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއްތަ؟

 

 

އާއްމު ގޭގޭގައި ޑައިފެންބެކިއާ ގަހަކީ ނުރައްކާތެރި،ވިހަގަދަ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި މީސްމީޑިއާގައި ވަނީ މައުލޫމާތު ފެތުރިފައެވެ.މިގޮތުން ހައުސް އެންޑް ފެމިލީ ޓިޕްސް ނަމަކަށް ކިޔާ ވެބްސައިޓުގައި މިކަމާ ގުޅޭ ލިޔުމެއްވަނީ ޝާއިރުކޮށް،ފަހުން ޑިލީޓް ކޮށްފައެވެ. "އަހަރެންގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅު މަރުވީ މި ގަހުގެ ސަބަބުން،މިކަން އެންމެންނަށް އެނގުން މުހިންމު،1 މިނެޓުން ކުޑަ ކުއްޖަކު އަދި 15 މިނެޓުން ބޮޑު މީހަކު މަރާލާ!!"މިމައުޟޫއަށް ލިޔެފައިވެއެވެ.


"ވަރަށް ސަމާލުކަމާއެކު ކިޔާށެވެ. އަހަރެންގެ ފިރިހެން ކުއްޖާ މަރުވީއަނގައިގެ ތެރެއަށް ފަތެއް ލެއްވުމުން ނޭވާލާން އުނދަގޫ ވާވަރަށް ދުލާއި އަނގަ ދުޅަވުމުންނެވެ.މިގަހަކީ ގިނަ ގޭގޭގައާއި އޮފީސްތަކުގައި ވަރަށް އާއްމު އެއްޗެކެވެ.މިއީ ވަރަށް ވިހަގަދަ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެއް ކަމުން 1 މިނެޓުން ކުޑަ ކުއްޖަކު އަދި 15 މިނެޓުން ބޮޑު މީހަކު މަރާލައެވެ.މީގައި އަތްލުމަށްފަހު ލޮލުގައި އަތް ނުލާތި،ދާއިމަށް ލޯ އަނދިރި ވެދާނެއެވެ.ރައްޓެހިންނާއި އާއިލާއަށް އިންޒާރު ދޭށެވެ."މިފަދައިން އެލިޔުމުގެ ތަފްސީލުގައިވެއެވެ.



 

މިގަހުގެ ނުރައްކަލާމެދު ދިރާސާކުރި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޕިޓްސްބާގް މެޑިކަލް ސެންޓަރުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވާ  ޕްރޮފެސަރ އެޑް ކްރެންޒެލޮކް ވެސް މިލިޔުމަށް ފާޑޫވިދާޅުވެއެވެ. "އަހަރެން މިބާވަތުގެ ގަސްތަކާ ބެހޭގޮތުން ވަރައްގިނަ ދިރާސާތައް ކުރިން، ނަމަވެސް ދުވަހަކުވެސް ޑައިފެންބެކިއާ އަދި އެބާވަތުގެ އެހެން ގަހަކުންވެސް މަރުގެ ހާދިސާއެއް ތަޖުރިބާއެއް ނުކުރަމެވެ. " ޕްރޮފެސަރ އެޑް ކްރެންޒެލޮކް "ސްނޯޕް ޑޯޓް ކޮމް" އަށް ދިން ބަސްދީ ގަތުމެއްގައި ވިދާޅުވިއެވެ.

ޑައިފެންބެކިއާ ގެ ސެލްތަކުގައި ކުޑަ "މައިކްރޮސްކޯޕިކް" ކަށި ތަކެއް ވެއެވެ. "މައިކްރޮސްކޯޕިކް" ބޯޅައެއް ފަދަ އެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ހުންނަ މިކަށިތަކަކީ ވަރަށް ތޫނު ބިއްލޫރި ފަދަ އެއްޗެކެވެ. މިކަށިތަކަށް ކިޔާ ނަމަކީ "ރެފައިޑް"އެވެ. "ރެފައިޑް" އުފެދެން މެދުވެރިވާ ސަބަބަކީ ގަހަށް ލިބޭ ކެލްސިއަމް އޮކްސޮލޭޓް ގިނަވުމުންނެވެ. ޑައިފެންބެކިއާ ގަހުގައި އަތްލުމަކުން އަދި އަތުގައި އުނގުޅުމަކުން، އެފަތް ހަލާކުވެ މައިކްރޮސްކޯޕިކް ބޯޅަތައް ހަލާކު ނުވާހާހިނދަކު އެއްވެސް ކަމެއް ނުވާނެއެވެ. ރެފައިޑަކީ ވަރަށް ގިނަގަސް ގަހުގައި އެކި މިންވަރަށް ހުންނަ އެއްޗެކެވެ. މިގޮތުން 200 އަށް ވުރެ ގިނަ ނަސްލުގެ ގަހުގައި މިމާއްދާ ހުރެއެވެ. އަލަނާސި، އަލަ، އެސްޕެރަގަސް، ލީކްސް، ބްލެކް ޗެރީ އަދި ކައްޓަލަ ފަދަ ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަރަށްގިނަ ބާވަތްތަކުގައިވެސް މިމާއްދާހުރެއެވެ.  

 އެމެރިކާގެ ފިލަޑެލްފިޔާގެ ކުޑަކުދިންގެ ހޮސްޕިޓަލުން ހާމަ ކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ކެލްސިއަމް އޮކްސޮލޭޓްގެ ސަބަބުން އިންސާނުންނަށް ނުރައްކާވަނީ އެ ވިހައަކަށް ވެގެނެއްނޫނެވެ. ނަމަވެސް ރެފައިޑް ގެ ސަބަބުން ހިރުވާތީއެވެ. އަދި މިފަދަމާއްދާއެއް މީހަކަށް ނުވަތަ ކުއްޖަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބޭމިންވަރަށް ކެވި، ލޮލުގައި އުންގުޅުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ކުޑަކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ އަނގަ ހިރުވާއެޗެއް ގިނައަދަދަކަށް ކާނެ ކުޑަކުއްޖަކު ނުވަތަ މޮޔަމީހަކުވެސް ނުހުންނާނެތީއެވެ.

 

 

 

ޕްރޮފެސަރ ކްރެންޒެލޮކް ވިދާޅުވެފައިވަނީ ޑައިފެންބެކިއާގެ އަސަރު ކޮށްފައިވާ މީހުން ވަރަށް އާއްމުކޮށް ފެންނަ ކަމަށާއި،   މިބާވަތުގެ ހިރުވާހިރުވުމަކީ އެމެރިކާގެ ޕޮއިޒަން ކޮންޓްރޯލް ސެންޓަރ ގައި ދެވަނައަށް އެންމެ ގިނައިން ފަރުވާދެވޭ އެއް ބައްޔެވެ. އަދި އެސެންޓަރުން ފާހަގަ ކުރެއްވި ގޮތުގައި ފަރުވާއަކަށް ބޭނުންކުރަނީ ކިރު ނުވަތަ ފެނެވެ. އެއީ އެވަގުތަކަށް ހިރުވުން ކަނޑުވާލުމަށެވެ.  ހަމައެހެންމެ އެންމެ ގިނައިން ފަރުވާ ދެވެނީ ކުޑަކުދިންނަށެވެ. ނަމަވެސް ދާއިމީ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ދާއިމަށް ފަރުވާ ކުރަންޖެހޭ ފަދަ ކަމެއް މިކަމުގެ ސަބަބުން މެދުވެރިވެފައި ނުވާކަމަށް އެސެންޓަރާއި ހަވާލާދީ "ސްނޯޕް ޑޯޓް ކޮމް"އިން ހާމަކޮށް ފައިވެއެވެ.




 

ޑައިފެންބެކިއާ އަކީ ނުރައްކާތެރި ވިހަގަދަ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ބުނެ ފަތުރާފައިވަނީ ދޮގު ވިހަގަދަ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ބުނެ ފަތުރާފައިވާވާހަކައެކެވެ. މިއީ މީސްމީޑިއާ ބޭނުންކޮށްގެން ގިނަބަޔަކު "ގުނބޯ" ހެއްދި ވާހަކައެއްކަން ހިތާމަޔާއެކު ފާހަގަ ކުރަމެވެ. މި ލިޔުން ލިޔުމަށް އަޅުގަނޑުކުރި ދިރާސާގެ ތެރެއިން މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް ސުވާލު ކުރި މީހުންގެ 98 އިންސަތަ މީހުން މިވާހަކަ ގަބޫލުކޮށް ފައި ވާކަމީ މީސްމީޑިއާގެ ނުފޫޒު ދިވެހިންގެ މެދުގައި ބޮޑުކަން ހާމަވިކަމެކެވެ. އަދި ޝައްކުކުރުމެއްނެތި ބައެއްކަލަ ވާހަކަތައް ގަބޫލުކުރެވޭ ކަމުގެ މިސާލެކެވެ. އެހެންކަމުން މީސްމީޑިއާ ބޭނުންކުރުމާއި މައުލޫމާތު ފެތުރުމުގައި އިތުރަށް ސަމާލުވުމަށް އަޅުގަނޑު ނަސޭހަތްތެރި ވަމެވެ.

 

 

ނޯޓް: މިގަހަށް ދިވެހިން ބަހުން ކިޔާ 'ސީދާނަމެއް' އަޅުގަނޑަށް ވަނީ ނުހޯދިއެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން މިގަހަށް "އަބަދަށް ފެހިގަސް" ކިޔައެވެ. އައްޑޫ މީހުން މިގަހަށް ކިޔަނީ "ކެޅާ" ނުވަތަ "ލައްޖެހި ކެޅަ" އެވެ.

 



---------------------------------------------------------------------------- 

Reference

 Article publish on Addu online https://aonews.mv/32606

Webb, M. A. (1999). "Cell-Mediated Crystallization of Calcium Oxalate in Plants" (Full text). The Plant Cell Online11 (4): 751–761. doi:10.1105/tpc.11.4.751PMC 144206PMID 10213791.

Wikipedia , Raphide , (https://en.wikipedia.org/wiki/Raphide)

Wikipedia , Calcium oxalate (https://en.wikipedia.org/wiki/Calcium_oxalate)

Is the Common Household Plant ‘Dieffenbachia’ Deadly? (https://www.snopes.com/fact-check/household-dieffenbachia-deadly/)

MY SON DIED FOR THIS DAMN PLANT IT IS URGENT THAT EVERYONE KNOWS, KILLS A CHILD IN 1 MINUTE AND AN ADULT IN 15 !! (http://www.lovethispic.com/blog/15308/my-son-died-for-this-damn-plant-it-is-urgent-that-everyone-knows%2C-kills-a-child-in-1-minute-and-an-adult-in-15-%21%21)

 


1909 words

ގެމަނަފުށީގެ ތައުލީމީ މަސްވެރިޔާ

by Mohamed Raais Rasheed -

ގެމަނަފުށީގެ ތައުލީމީ މަސްވެރިޔާ



ޢުމުރުން 31 އަހަރުގެ އަޙްމަދު ޝާފިޢު އަކީ ހަމައެކަނި ކުޅަދާނަ މަސްވެރިއެއް ނޫނެވެ . އޭނާއަކީ ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ޙާސިލް ކޮށްފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ . 2015 ވަނަ އަހަރު ގެމަނަފުށީ ސްކޫލުގައި އިކޮނޮމިކްސް މުދައްރިސެ ގެމަގާއި ހުނަނަވައި ، އެވިޑް ކޮލެޖުން މާސްޓާސް އިން އެޑިއުކޭޝަން މެނޭޖްމެންޓް ހާސިލުކުރެވިއެވެ. ދަސްވެނިވުމަށްފަހު  ދެ އަހަރު ދުވަހު ލީޑިން ޓީޗަރެއްގެ މަގާމު ފުރުއްވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް ޝާފިޢުގެ ޝައުގުވެރިކަން ހުރީ މަސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ކުރިއަށް ދިއުމަށެވެ


2017 ވަނަ އަހަރު ލީޑިން ޓީޗަރުގެ މަޤާމު ދޫކޮށް  މަސްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމަށެވެ.  މިބަދަލާމެދު ބައެއްމީހުން  ސުވާލު އުފައްދަފާނެ އެވެ.  ނަމަވެސް އޭނާ ދަންނަ އޭނާގެ  ރަށު މީހުން މިކަމަކަށް ހުރަހެއް ނާޅައެވެ.   އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ އަށް    އައްސަރިބަހާއި ސާބަސް ރައްދުކުރިއެވެ. އެފަދަ ބޮޑު ބަދަލެއް ގެންނަން ކެރޭނެ މީހަކު މަދުވާނެ ކަމުންނެވެ.


ޝާފިޢުގެ ގާތުން ، މަސްވެރިއަކަށް ވީ ކީއްވެހޭ އަހައިފިނަމަ، އޭނާގެ ޖަވާބަކަށް ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް ވަނީއެއީ އަހަރެން ކުރަން ބޭނުންވާ ކަމަކަށް ވާތީ އަހަރެން ކުރާކަމެކޭ”   މިހެންނެވެ ކުރަންބޭނުންވާ ކަންކަން ގިނަމީހުންނަށް ޙާޞިލު ނުކުރެވެއެވެ.  ނަމަވެސް ޝާފިއުވަނީ އޭނާ ކުރަން ބޭނުންވި މަސައްކަތް ކޮއްފައެވެ. ޝާފިޢުގެ މަސައްކަތާ ބެހޭ ވާހަކަ  ދައްކާއިރު ، އެއީ އޭނާ ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ކުރާހިތުން ކުރާ ކަމެއް ކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތެވެ.


މިހާރު ޝާފިޢުގެ އުއްމީދަކީ ދިވެހި ޒުވާނުންގެ ހިތްތަކުގައި ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމަށް ލޯބި ޖެއްސުމެވެއަދި ޒުވާނުން މިދާއިރާ އަށް ތަޢާރަފް ކުރުމެވެ. ގއ . ގެމަނަފުށީގެ  އެހެން މަސްވެރިންނާ ގުޅިގެން ޝާފިޢު ވަނީ މިކަމުގެ މަސައްކަތް ފަށާފައެވެ. މިގޮތުން ޝާފިޢު މަސައްކަތް ކުރާ ދޯނީގެ ހަތަރު ފަޅުވެރިއަކު  ޢުމުރާއަށް ފޮނުވައިފައި ވެއެވެ. އަދި ކޮންމެ އަހަރަކު މިފަދަ ފުރުސަތުތަށް މަސްވެރިންނަށް ހޯދައިދިނުމަކީ މަސްވެރިންގެ އުންމީދެވެ.  މީގެ އިތުރުން މަސްވެރިންނަށް ޢިނާޔަތް ތައް ހޯދައި ދެއްވުމުގެ މަސައްކަތާއި، ދޮށީގެ މަސްވެރިކަމާބެހޭ ކުލާސްތައް ތަޢާރަފްކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް  ޝާފިޢު ވަނީ ކޮށްފައެވެ. މިހުރިހާ މަސައަކަތެއްގެ ނަތީޖާ މިހާރު ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ.  ގެމަނަފުށީގެ ގިނަ ޒުވާނުންތަކެއް ވަނީ މަސްވެރިކަން ކުރަން ފަށާފައެވެ.


ޝާފިއު ދެކޭގޮތުގައި މަސްވެރިކަމަކީ ބުރަ އެހެނަސް ރަނގަޅު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ރީތިމަސައްކަތެކެވެ. ޝާފިއުފަދަ ތައުލީމީ ޒުވާނުން މިދާއިރާއަށް ނުކުތުމަކީ މަސްވެރިކަން ތަރައްގީވެ ކުރިއަރާނެ މަގެވެ. ޝާފިއުއަކީ ގެމަނަފުޝީރައްޔިތުން ދެކޭގޮތުގައި އަހުލާގު ރަނގަޅު ނަމޫނާ މަސްވެރިއެކެވެ.


1003 words

GA Villingili

by Maryam Laila -


ގ.އ. ވިލިގިލި



ހުވަދުއަތޮޅަކީ ގުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދިފައިވާ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އަތޮޅެވެ. ހުވަދުއަތޮޅު އުތުރުބުރި ނުވަތަ ގ.އ. އަތޮޅުގައި 82 ރަށް އޮވެއެވެ. މީހުން ދިރިއުޅޭ 11 ރަށް އޮތްއިރު 71 ރަށަކީ މީހުން ދިރިނޫޅޭ ރަށްތަކެވެ. މީހުން ދިރިނޫޅޭ ގިނަ ރަށްތަކަކީ އެކި އެކި ސިނާއީ މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުންކުރާ ރަށްތަކެކެވެ ގ.އ. ވިލިގިއްޔަކީ އަތޮޅުގެ ވެރިކަން ކުރާރަށެވެ. 4800 މީހުން ދިރިއުޅޭ މިރަށަކީ ހުވަދު އަތޮޅު އުތުރު ބުރީގެ އެންމެ ބޮޑު ރަށެވެ.

ވިލުނޫކުލައިގެ މޫދަކާއި ދިގު ފަރެއް މިރަށަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މަލަމަތިން ފެންނަ ފެހިކަމަކީ ރަށުގެ ރައްޔިތުން ތިމާވެއްޓަށް ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަން ހާމަކޮށްދޭ ހެއްކެކެވެ. ރަށުގައި ބިޔަ ހިޔާދޭ ގަސްތައް އިންދާ ހައްދާފައިވާކަން ފަހާގަ ކުރެވެއެވެ. ދިއްގާ، މަގޫ އަދި ރަނޑޫ ފަދަ ގަސްތަކުން ފޮރުވާލެވިފައިވާ 2 ކުޅިއެއްވެސް މި ރަށުގައި އޮވެއެވެ.  ތަފާތު ވައްތަރުގެ މަސް، ޑިނގާ، ރާބޮދި، މާކަނާ އަދި އިރުވައިހުދު ފަދަ ދޫނި ސުފާސޫތްޕަކީ މިކުޅި ތަކުގެ މުއްސަނދި ދިރޭތަކެތީގެ ވިއުގައެވެ. ނަމަވެސް އިންސާނުންގެ ގޯނާ މިކުޅިތަކަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ކޮއްފައިވާކަން ފާހަގަވެއެވެ. ބާބޫޓު، ޕްލާސްޓިކުފުޅި އާއި ދަޅުފަދަތަކެތި ކުޅިތެރެއިންފެނެއެވެ. އެންމެ ފާހަގަ ކުރެވޭ އެއްކަމަކީ މި ކުޅިތަކަށް ނަން ދީފައިނުވާ ކަމެވެ. ރީތި ތިމާވެއްޓެއް ލިބިފައިވާ މިކުޅިތަކާއި ކައިރިއަށް ދެވޭނެ މަގެއް ހަދާފައެއްނެތެވެ. ހިމާޔަތް ކުރުމަށް މިރަށު މީހުން ކުރާކަމަކީ ކުޅިތަކަށް ގޯނާނުކޮށް އެތަންތަން ގުދުރަތުން އުފެދިފައިވާ ގޮތަށް ބޭއްވުމެވެ.      




ގ.އ. ވިލިގިލިން ޒަމާނީ ތަރައްގީގެ ކުލަވަރުވެސް ފެނެއެވެ. ރަށުގެ ގިނަމަގުތަކެއްވަނީ ތާރަ އަޅައި ހަދާފައެވެ. ބޮޑު ބަނދަރަކާއި ފެންވަރު ރަނގަޅު ހޮސްޕިޓަލެއް ހުރެއެވެ. ނަރުދަމާ ވަނީ ގާއިމު ކުރެވިފައެވެ. އަދި ފެނުގެ ހިދުމަތް ގުޅުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ތަކެތިވެސް ސަރުކާރުން ވަނީ ރަށަށް ގެނެސްފައެވެ. މިކަންކަމުން ޒަމާނީ ތަރައްގީގެ ކުލަވަރު ނުހަނު ބޮޑަށް ފާޅުވެގެން ދެއެވެ.

ވިލިގިލީގެ ރައްޔިތުންނަކީ ރަށަށް ޒިޔާރަތް ކުރާ މެހުމާނުންނަށް ކަމޭހިތާ
، ހިތްހެޔޮ ބައެކެވެ. މެހުމާންދާރީ އަދާކުރުމުގައި ނަމޫނާ ބައެކެވެ. ވިލިގިއްޔަކީ މުއްސަނދި ޘަގާފަތެއް އޮތް އެކުވެރި ރައްޔިތެއް ދިރިއުޅޭ ރަށެކެވެ. ފިތުރު ޢީދު ފަދަ މުނާސަބަތު ތަކުގައި ޘަގާފީ ކުޅިވަރުތައް ކުޅުމަކީ މިރަށުގެ ޘަގާފަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. މި އަހަރުވެސް ފިތުރު ޢީދު ދުވަހު މިފަދަ ހަރަކާތްތައް މި ރަށުގައި ވަނީ ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ. ރަށުގެ ކުދިބޮޑު މީހުން ބައިވެރިވެ އުފާފާޅުކުރި އެވެ. މިގޮތުން ބޮޑުބެރު ޖެހުން، ކޯޑި ކެޑުން، އަދި ކުލަ ޖެހުމާއި މާލިނެށުން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ވިލިގިއްޔަކީ އެއްބައިވަންތަ އެކުވެރި ރައްޔިތެއް ދިރިއުޅޭ ރީތިރަށެކެވެ.



submission Sunday, 17 June 2018, 11:05 AM

1027 words

ތިރީސް ( 30) އަހަރު ދުވަހަށްފަހު ގަނޑުވެފައި އޮތް މަޚުލޫޤެއް އަލުން ދިރުވައިފ

by Shuba Minhaj -

30 އަހަރަށްފަހު ގަނޑުވެފައި އޮތް މަޚުލޫޤެއް އަލުން ދިރުވައިފި

t

ޓާޑިގްރޭޑު ނަމަކަށް ކިޔާ މިމަޚުލޫޤު ދިރުވާފައިވަނީ ޖަޕާނުގެ ސައިންސުވެރިންނެވެ. ޖަޕާނުގެ ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ޕޯލާ ރިސާރޗު ސެންޓަރުން ޓާޑިގްރޭޑް ދިރުވާފައިވަނީ  16 ފެބްރުއަރީ 2016 ގައެވެ. މިޓާޑިގްރޭޑު ސާމްޕަލް ނަގާފައިވަނީ 1982 ގައި ދުނިޔޭގެ ދެކުނު ތަނޑީގައިވާ އެންޓާޓިކުންނެވެ.


Image result for tardigradeImage result for tardigrade


30 އަހަރު ގަނޑުކޮށްފައި އޮތުމަށްފަހު ދިރުވުނު މިމަޚުލޫޤަކީ -272 C ގައި ގަނޑުކުރިނަމަވެސް މަރުނުވާ އެއްޗެކެވެ. ސައިންސްވެރިންގެ ހޯދުންތަކުން އެނގިފައިވަނީ މިސޮރު މަރުނުވެ އޮންނަނީ ޓަންފޯމުގައި ކަމަށެވެ. ޓަން ފޯމަކީ ހަރު ގާބުރިއެއް ފަދައިންވުމެވެ. މިއީ ޓާޑިގުރޭޑަށް ޚާއްސަ ސިފައެކެވެ. އަދި މިސިފައިގައި އޮންނައިރު އެސޮރުގެ އެތެރެ ހަށީގެ ހިނގުން 0.01% އަށް ދަށްކޮށްލައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓާޑިގުރޭޑަކީ 151 C  ގެ ހޫނު މިނުގައި މަރުނުވެ އޮތުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް މިކުޅަދާނަ ކަމުގެ ފަހަތުގައިވާ ސިއްރު އަދި ހޯދިފައެއް ނުވެއެވެ.

08 ފައި ހުންނަ ޑާޑިގުރޭޑު އެންމެ ފުރަތަމަ ހޯދާފައިވަނީ ޖަރުމަންވިލާތުގެ އެފުރެމް ގޮއިޒެވެ. އޭނާއަށް ފަހު 1773 ގައި ސުޕަ ލަންޒަނީ ވަނީ މިހާރު ޓާޑިގުރޭޑަށް ކިޔާ ނަމާ ގާތްކޮށް އެއަށް ނަންދީފައެވެ. ޓާޑިގްރޭޑަކީ ދުނިޔޭގައި އުޅޭ އެހެން މަޚުލޫޤުންނާ ތަފާތު އެއްޗެކެވެ. ސަބަބަކީ ޓާޑިގްރޭޑަށް ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ހިސާބެއްގައިވެސް ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިވެސް ދިރި ހުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވުމެވެ. އަދި ދުނިޔެއިން ފެންނަން ނެތް ޙާލަތްތަކުގައިވެސް ޓާޑިގުރޭޑަށް ދިރިހުރެވޭނެކަން ސައިންސްވެރިން ކަށަވަރުކޮށް ދީފައިވެއެވެ.

a

ޓާޑިޑްރޭޑު ބޭނުންކޮށްގެން ޔޫރަޕިއަން ސްޕޭސް އެޖެންސީއިން ވެސް ވަނީ ދިރާސާއެއް ކޮށްފައެވެ. މިދިރާސާގައި 2007 ވަނަ އަހަރު ޓާޑިގްރޭޑުވަނީ ދުނިޔޭގެ ޖައްވުން ބޭރަށް ގެންގޮސްފައެވެ. 10 ދުވަހު ދުނިޔޭގެ ޖައްވުން ބޭރުގައި އޮކްސިޖަން ނުލިބި އޮތުމަށް ފަހުވެސް މިސޮރުވަނީ ސަލާމަތްވެފައެވެ. ދުނިޔޭގައި އުޅޭތާ 500 މިލިއަން އަހަރު ފާހަގަކުރަމުންދާ މިމައިކްރޮސްކޮޕިކް ދިރުމަކީ އެންމެ 1.25 mm ގެ ދިގުމިން ހުންނަ އެއްޗެކެވެ.


786 words

ސޮސެޖުގެ ހަގީގަތް

by Fathimath Maaha Luthufee -

ސޮސެޖުގެ ހަގީގަތް

sausages-made-simple-fresh-sauage-making


2015 ވަނަ އަހަރު ކްލިއާރ ފުޑް އިންް ހެދި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސޮސެޖުގައި އިންސާނުންގެ ޑީ.އެން.އޭ ހުރެއެވެ. ކްލިއާރ ފުޑް އަކީ ކްލިއާރ ލެބް ކިޔާ ކުންފުންޏެއްގެ ބައެކެވެ. ކްލިއާރ ފުޑް ގެ މައިގަނޑު މަގްސަދަކީ އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ކައިއުޅޭ ކާނާގެ ހަގީގަތް ބަލާ ހޯދުމެވެ. މިގޮތުން މިކުންފުނިން ވަނީ  ސޮސެޖްގެ 75 މަރުކާގެ 345 ސޮސެޖު ތަހުލީލު ކޮށްފައެވެ. މި ތަހުލީލުތަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި %14.4 ސޮސެޖުގައި މައްސަލަ ހުރިއެވެ. މި މައްސަލަ ތަކުގެ ތެރޭގައި ސޮސެޖް ހެދުމަށް އަޅާފައިވާ އާލާތްތައް ބަންދުކުރާކޮތަޅުގެ ބޭރުގައި ހުންނަ މައުލޫމާތުގައި ޖަހާފައި ނެތުމާއި ސާފްތާހިރު ވާންޖެހޭ މިންވަރަށް ސާފްތާހިރު ނުވުން ހިމެނެއެވެ. މި ދިރާސާއިން އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަވީ މަސްނުކާ މީހުންނަށް ހާއްސަކޮށްގެން ތައްޔާރުކުރާ 'ވެޖިޓޭރިއަން ސޮސެޖްގައި' %10 މަސް ހުރުމެވެ. މިކަން ވެގެން ދިޔައީ އެމެރިކާގައި ދިރިއުޅޭ ވަރަށްގިނަ މަސްނުކާ މީހުންނަށް ލިބިގެންދިޔަ ހިތާމަވެރި ޙަބަރަކަށެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ ސޮސެޖުން ހަށިގަނޑަށް ލިބިދޭ ޕްރޮޓީންއާއި ސަރުބީގެ މިންވަރުވެސް ހުރީ އޮޅުވާލުމަށްފަހު ލޭބަލް ކޮއްފައެވެ.

 އަޅުގަނޑުމެން ބަނޑުހައިވުން ފިލުވާލުމަށްޓަކައި މިކާ ސޮސެޖުން ދެން ފެނިގެން ދިޔައީ ފެނިގެންނުވާނެ މައްސަލައެކެވެ. ބައެއް މަރުކާތަކުގެ ސޮސެޖު އުފެއްދުމުގައި ސާފުތާހިރުކަމުގެ ގޮތުން ބަލަންވާވަރަށް ނުބެލިފައިހުރުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ސޮސެޖުގައި އިންސާނުންގެ ޑީ.އެން.އޭ %2 އަށް ހުރިއެވެ. މިކަމުގެ އަސްލެއްކަމަށް މި ދިރާސާ ހެއްދެވި ޢިލްމުވެރިން ދެކެލައްވަނީ ސޮސެޖު އުފެއްދުމުގެ ތެރޭގައި އިންސާނުންގެ ނިޔަފަތްޗާއި، އިސްތައްޓާއި ކުޅު ފަދަ ބާވަތްތައް އޭގެ ތެރެއަށް އެޅުމެވެ.

އަދި މި ނިމުނީއެއް ނޫން! އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުދިންނަށް އިންޓަވަލްގެ ގޮތުގައި މިދޭ ސޮސެޖަކީ އެކުއްޖާގެ އުމުރު ކުރުކޮށްލާ އެއްޗެކެވެ. ސަަބަބަކީ ސޮސެޖާއި އެހެނިހެން ތައްޔާރީ މަހުން ކެންސަރުޖެހުމެވެ. މިކަން ވަނީ 2015 ވަނަ އަހަރުގައި ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައެވެ. ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އިން ނެރުނު ރިޕޯޓުގައި ވާގޮތުން ދުވާލަކު އެންމެ 50 ގުރާމުގެ ސޮސެޖާއި ތައްޔާރީ މަސް ކެއުމުން ކެންސަރުޖެހުމުގެ ފުރުސަތު %18 އިންސައްތަ އިތުރުވެއެވެ. އަދި ހަމަ މި ރިޕޯޓުގައި މިދެބާވަތުގެ ކާނާ ކެއުންވަނީ ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމާ އެއްފަދަކޮށްފައެވެ.

ކަން މިހެން ހުރިއިރު، އަދިވެސް ތިޔަބޭފުޅުން ސޮސެޖުކާނަންތޯއެވެ؟ ފަސޭހަކޮށްލުމުގެ ގޮތުން ދަރިފުޅުގެ އިންޓަވަލް އަށް ސޮސެޖު ދޭނަންތޯ؟ ދުޅަހެޔޮ ސިއްޙަތެއްގެ ވެރިޔަކަށް ވާން ބޭނުންނަމަ ސޮސެޖާއި އަދި އެހެނިހެން ތައްޔާރީ މަސް ކެއުން ހުއްޓާލަންޖެހެއެވެ.


997 words

ގްރީސް އިގްތިސާދީ ފުން އަންދަވަޅަކަށް!

by Faiha Firaq -

 

ގްރީސް އިގްތިސާދީ ފުން އަންދަވަޅަކަށް!

ފަިހަ

 2009 ވަނަ އަހަަރުން ފެށިގެން ގްރީސް ވަނީ އިގްތިސާދީ އަނދަވަޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ. މިކަމުގެ އަސްލު ކަމަށް ވެފައިވަނީ 2001 ވަނައަހަރު ގްރީސް އިން އެމީހުންގެ ގައުމީ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ޔޫރޯ ބޭނުންކުރަން ފެށުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އިންޓަރެސްޓް ރޭޓް ދަށްވެ، ވިޔަފާރި ކުރިއަރައި، އިގްތިސާދީގޮތުން ތަފާތު ފައިދާތައް ލިބިގެން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް ފައިސާޖެހުމާއި، އިންޓަރެސްރޭޓް ބަދަލުކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ގެއްލުންވެގެން ދިޔައީ ދަރަނިތަކަކާއި އެކު ޔޫރަޕުގެ އިއްތިހާދާގުޅުނު ގްރީސްއަށް ބޮޑު ބުރަޔަކަށެވެ. 

 ޔޫރަޕުގެ އިއްތިހާދުގެ ގައުމުތަކުން އެ އިއްތިހާދުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ދަރަނި، އިންފްލޭޝަން، ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް، ފައިސާގެ އަގު، އަދި އިންޓަރެސްޓްރޭޓްގެ މިންގަނޑު (ކޮންވާޖަންސް ކްރައިޓީރިޔާ) އާ އެއްގޮތަށް ހިފަހައްޓަންޖެހެއެވެ. އެ އިއްތިހާދުގެ މިންގަޑުތަކަށް ފެތޭކަމަށް 2001 ވަނަ އަހަރު ރިޕޯޓްކުރިނަމަވެސް 2004 ވަނަ އަހަރު ގްރީސް އިން ވަނީ ދިންމައުލޫމާތު ސައްހަނޫން ކަމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ. ކަންމިހެންވީ ނަމަވެސް ޔޫރަޕުގެ އިއްތިހާދުން ގުރީސްއާމެދު އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައެއް ނުވެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވީ، ގްރީސްގެ ދަރަނީގެ އަދަދު ދުވަހުން ދުވަހަށް އިތުރުވަމުން ދިޔުމެވެ. އަދި މިހާރު ގްރީސް ވަނީ އިންޓަނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑް (އައި.އެމް.އެފް)  އަށް 300 ބިލިއަން ޔޫރޯއިން ދަރަނިވެރިވެފައެވެ.

މި ދަރަނި އަދާ ކުރަންޖެހޭ އެންމެ ފަހު މުއްދަތު މިހާރު ވަނީ ފާއިތުވެގެން ގޮސްފައެވެ. އަދި ޔޫރަޕުގެ އިއްތިހާދުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތަށް ދަރަނި އަދާ ނުކުރެވިއްޖެ ނަމަ ޖެހޭނީ އެ އިއްތިހާދުން ވަކިވާށެވެ. ޔޫރަޕުގެ އިއްތިހާދު ދޫކޮށްލުމަށްޓަކައި ނިންމުން ނިންމުމުގެ ފުރުސަތު ގްރީސް އަށް ދިނެވެ. އަދި މި ނިންމުން ނިންމުމަށްޓަކައި ގްރީސް އިންވަނީ ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ (ރެފަރެންޑަމް) ވޯޓެއް ނަގާފައެވެ. ޔޫރަޕުގެ އިއްތިހާދުގައި ދެމިއޮވެ ދަަރަނިން އަރަނިވުމަށް ވަގުތުން ދިންކަމުގައި ވިޔަސް އެ އިއްތިހާދުގެ ޝަރުތުތަކަށް އެއްބަސް ނުވެވި 5 ޖުލައި 2015 ވީ އާދިއްތަ ދުވަހު ގުރީސްގައި ނެގި ރެފަރެންޑަމުގައި 61 އިންސައްތަ ރައްޔިތުންވަނީ އައި.އެމް.އެފް އަދި ޔޫރަޕުގެ އިއްތިހާދުގެ ހުށަހެޅުން ބޮލާލައި ޖަހާފައެވެ.


މިނިންމުމުގެ ސަބަބުން ގުރީސްގެ އަމިއްލަ ފައިސާ (ޑްރަޗްމާ) ޗާޕް ކޮށް ފައިސާ ގަނެ ވިއްކުން ކޮންޓުރޯލުކޮށް ދަރަނިން އަރައިގަނެވިދާނެކަމުގައި ގުރީސް ސަރުކާރުން ދެކެއެވެ. އަދި ގްރީސްގެ އެކުސްޕޯޓްގެ އަގު ހެޔޮވެ ފަތުރުވެރިކަން ކުރިއަރައިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު އޮންނާނެއެވެ. ޔޫރޯ ދޫކްށްލުމުން ފައިދާތައް ލިބުނު ކަމުގައި ވިޔަސް އެތަކެއް ގެއްލުން ތަކާވެސް ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނެއެވެ. ތަކެތީގެ އަގުތައް އަތްނުފޯރާ ވަރަށް އުފުލި، ވިޔަފާރިތައް ބަނގުރޫޓުވެ، އިގްތިސާދު އިތުރަށް ގޯސްވުމުގެ ބިރުވެސް ބޮޑެވެ.

ގްރީސްގެ އިގްތިސާދު މިހާރުވަނީ ހިޔާލަށް ނުގެނެވޭހާ ބޮޑަށް ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. ބޭންކްތަކުން ދުވާލަކަށް ދޫކުރާފައިސާގެ އަދަދު މަދުކޮއްފައިވާއިރު ބޭންކުތައް ބަންދުކޮށް ފަތުރުވެރިކަން ދަށަށް ގޮސް ގްރީސް އަށް މުދާ އިމްޕޯޓް ކުރެވޭ އަދަދު ވަނީ މަދުވެފައެވެ. އަދި ރައްޔިތުންނަށް ޒަރޫރީބޭނުންތައް ފުއްދުން ދަތިވެ، ބޭކުގައި ރައްކާކުރި ފައިސާކޮޅުވެސް ގެއްލިދާނެކަމުގެ ބިރުވަނީ ފެންމަތި ވެފައެވެ.

މިހާރު ގްރީސްއަކީ އިގްތިސާދީގޮތުން މިނިވަން ގައުމެކެވެ. އަދި ދަރަނިން އަރަނިވެ، އިގްތިސާދު ހަމަޔަށް އެޅުވުންމުގެ ޒިންމާ ރައްޔިތުންވަނީ ސަރުކާރާ ހަވާލުކޮއްފައެވެ. އިގްތިސާދީގޮތުން ދެން އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކަށް އަޅުގަނޑެކޭއެފަދައިން މުޅިދުނިވެސް ބަލަމުންދާނެއެވެ. އިގްތިސާދު އިންދަޖެހިއްޖެނަމަ ކޮޅަށްޖަހަން އަނެއްކާވެސް ޔޫރަޕާއި، އައި.އެމް.އެފްއިން ތެދުވާނެބާވައޭ އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރައެވެ. ޔަގީނުންވެސް އެނގޭ ހަގީގަތަކީ އެކަމުގެ އަސަރު މުޅި ޔޫރަޕައްވެސް ކުރާނެކަމެވެ.

 


1422 words

!"ލާމަސީލު މަންމަގެ ލަޤަބު "ފިރިހެނަކަށް

by Faiha Firaq -

ލާމަސީލު މަންމަގެ ލަޤަބު "ފިރިހެނަކަށް" !

 ފޮޓޯ : ޑެއިލީ މެއިލް

 
43 އަހަރު ވަންދެން ފިރިހެނެއްގެ ގޮތުގައި ދިރިއުޅުނު މިޞްރުގެ މީހަކު އޭނާއަކީ އަންހެނެއްކަން ހާމަކޮށްދީފިއެވެ. 65 އަހަރުގެ ސީސާ އަބޫ ދާއޫހު ފިރިހެނެއްގެ ގޮތުގައި ދިރިއުޅެންފެށީ ހުވަފަތްވެ ޢާއިލާ ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ ނެގުމަށެވެ. އުމުރުން 21 އަހަރުގައި އެކަނިވިއިރު އޭނާގެ ބަނޑަށް 6 މަހެވެ. އަދި އޭނާ ދިރިއުޅެމުން އައި މުޖުތަމަޢު ބަލައި ނުގަންނާތީ އަންހެނެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތު ނުކުންނަން އޭނާއަށް އުނދަގޫވިއެވެ. އެހެންކަމުން ދަރިފުޅާއި ޢާއިލާއަށްޓަކައި ފިރިހެނެއްގެގޮތުގައި އޭނާ ވަޒީފާހޯދަން ނިކުތެވެ. ފުރަތަމަ ގާއަޅާ މީހެއްގެ ވަޒީފާ އަދި ފަހުން ބޫޓު ޕޮލިޝްކުރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. 

 

ފޮޓޯ : ޑެއިލީ މެއިލް

 

މެއިލް އޮންލައިނަށް އިންޓަރވިއު ދެމުން ސީސާ ބުނެފައިވަނީ އޭނާގެ ޖިންސު ހާމަކުރި ކަމުގައިވިޔަސް ދެން އޭނާ އަންހެއްގެ ގޮތުގައި އުޅެން ބޭނުންނުވާކަމަށެވެ. ހަރުކަށި ބައެއްގެ ތެރޭގައި ޖިންސީގޯނާއިން ސަލާމަތްވުމަށް ފިރިހެން ހެދުން އަޅައި ބޯބޭލި ސީސާ ބުނީ ލޯބި ނުވާ މީހަކާ އިންނަން ބޭނުންނޫންކަމަށެވެ. އަދި ދަރިންނަށްޓަކައި ފައިސާ ހޯދުމަށް އޮތްހާވެސް ގޮތަކީ ފިރިހެނެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރުން ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. ނޫސް ރިޕޯޓަރ ޖޯން ހޯލް އާއި ވާހަކަ ދައްކަމުން ސީސާ އިތުރަށް ބުނެފައިވަނީ އޭނާއަކީ ލިޔަންކިޔަން ނުދަންނަ މީހެއް ކަމަށެވެ. އަދި އޭނާއަށް އޭނާގެ އަންހެންވަންތަކަން ދޫކޮށްލަން އުނދަގޫ ވީކަމުގައި ވީނަމަވެސް އޭނާގެ ދަރިފުޅަށްޓަކައި އޭނާ ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކޮށްފާނޭ ކަމަށެވެ. ސީސާގެ މިގުރުބާނީގެ އަގުވަޒަން ކުރުމުގެ ގޮތުން މިސްރުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ އޭނާއަށް ޝަރަފުގެ އިނާމާއި ލާމާސީލު މަންމަގެ ލަޤަބު އަރުވާފައެވެ.

ސޯސް: ޑެއިލީ މެއިލް އޮންލައިން

 

 

 

665 words